Hoe zout is het water op jouw bedrijf? Meet mee! 

Tijdens verschillende bijeenkomsten, waaronder een bijeenkomst op 27 oktober van KAVB en LTO met Rijnland, Deltares en de Provincie, werd duidelijk: er is meer kennis nodig over verzilting en de gevolgen voor de teelt.

De Greenport pakt dit op samen met de genoemde partijen, Salta, de Alliantie Bollenstreek en de gemeenten. We zoeken kwekers die willen meedoen aan het meten van zoutgehaltes in slootwater en verschillende bodemlagen. Heb je zelf al metingen gedaan? Dan horen we ook graag van je.

Tegelijk onderzoeken Rijnland en de Provincie de bodemgesteldheid. We brengen de meet- en onderzoeksresultaten bij elkaar en bespreken deze met de deelnemers. Zo krijgen we beter zicht op lokale ontwikkelingen en teeltrisico’s en kunnen we onderzoeken welke maatregelen waar en wanneer passen.

Er wordt veel gepraat over verzilting. Nu gaan we samen aan de slag: feiten verzamelen. Doe je mee?

Neem contact op met Bas Bruning, praktijkcoach Salta voor de Duin- en Bollenstreek, via bas@salta-cluster.com. De pilot is onderdeel van het project Zoetwaterstrategie, dat samen met partners in de sierteeltregio, wordt uitgevoerd in het kader van de Regiodeal Sierteelt.

‘Ontdekken wat we kunnen leren van biologische bollenteelt’

Vervolgens kwam Visser in contact met Wolf Mooij, de huidige projectleider van het proefveld. Visser: “Voor mij is het lastig om naast mijn andere werkzaamheden, voldoende aandacht te geven aan het biologisch proefveld. Wolf had wel tijd, maar geen verstand van bollen telen. Wat dat betreft kan hij altijd een beroep doen op mij en de andere vier telers die bij het project betrokken zijn.”

Biologische plantversterkers

Visser was benieuwd naar de mogelijkheden van biologische bollenteelt. Niet om daarna op grote schaal biologische bloembollen te telen, wel om te leren of er manieren zijn om de gangbare teelt de verduurzamen. Sommige dingen gaan goed. Maar wat het ene jaar goed gaat, kan het andere jaar voor problemen zorgen. Zo werden in het eerste jaar biologische plantversterkers ingezet om zuur te bestrijden. “Dat werkte best goed, zonder dat we hoefden te schuimen of dopen. Dit jaar werkte dat weer minder.”

Onkruid grootste uitdaging

Het komende jaar wordt gewerkt aan drie doelen. Onkruid mechanisch onder de knie krijgen. De beste mix van plantversterkers bepalen om vuur onder controle te krijgen en onderzoeken of een UV lamp schimmels zoals botrytis kan bestrijden.
Onkruid is de grootste uitdaging in de biologische teelt. Handmatig wieden kost te veel tijd. “Ploegen is slecht voor het bodemleven. Het eerste jaar hadden we voor de start geploegd en vervolgens een laag houtvezel aangebracht. Dat werkte goed. Het tweede jaar niet ploegen, leverde alweer meer onkruid. We gaan nu aan de slag met wiedeg`, zegt Visser.” Het perceel is voorzien van vaste rijpaden, dat heeft een gunstige invloed op het bodemleven.

Kennisplatform Duurzame Bollenstreek

Economische haalbaarheid is belangrijk in het project. “De teelt zelf wordt niet gesubsidieerd. Bij de inzet van middelen kijken we of het rendabel is. Biologisch telen is geen doel op zich”, zegt Visser. Het doel is om er met elkaar van te leren een schonere en natuurinclusievere teelt te ontwikkelen. Dat is de reden dat het Ecologisch Proefveld ondersteund wordt vanuit het project Kennisplatform Duurzame Bollenteelt. Het kennisplatform ontvangt steun vanuit de Europese EIP-samenwerkingsregeling.

Wintervoedselakker voor vogels

Het proefveld bevindt zich op het perceel van WAM Pennings, het bedrijf dat Allan Visser runt met zijn oom Simon Pennings. Het proefveld van 1 ha heeft vier teeltvakken van ieder acht bedden. De vakken zijn gescheiden door bloemenstroken. Een laatste stuk in de vorm van een pizzapunt doet dienst als wintervoedselakker voor vogels. In de vakken groeien tulpen, narcissen, hyacinten en dahlia. WAM Pennings levert de tulpen, JUB Holland is betrokken voor de narcissen,  Mts Zeestraten voor hyacint en Weijers Blooming Dalhlia  voor Dahlia. Wolf Mooij en Henk Verdegaal coördineren alle werkzaamheden op het veld. De telers worden bijgestaan door twee teeltadviseurs van Agrifirm en Delphy en Anne Marie van Dam voor het bodemadvies.

Alternatief voor kunstmest

Drie tot vier keer per jaar komt de groep bij elkaar. Ze bepalen dan onder andere welke rassen worden gezet en de strategie om bijvoorbeeld vuur te bestrijden. Ook beslissen ze dan of dezelfde partijen worden doorgeteeld of dat er andere cultivars worden geplant. “De vraagstukken die we onderzoeken zijn voor de adviseurs ook een mooie uitdaging”, zegt Allan Visser. “Biologische teelt maakt geen gebruik van kunstmest, en het is best lastig om met organische meststoffen zoals Monterra of met luzernekorrels de stikstofvoorziening goed te krijgen. Maar er zijn meer vragen. Bijvoorbeeld wat we kunnen doen tegen virus of vuur. Chemisch hebben we hier wel oplossingen voor, biologisch nog niet.”

SKAL gecertificeerd

Op het proefveld worden zoveel mogelijk resistente rassen gebruikt. Inmiddels gaat het ecologisch proefveld het derde jaar in. Het veld is SKAL gecertificeerd. Dat betekent dat de bollen die nu worden geplant officieel het bio keurmerk mogen dragen. Hoewel de resultaten in de teelt wisselend zijn, heeft Allan Visser wel ervaren dat de opbrengst een stuk lager is dan in de gangbare teelt. “Maar het is ons niet te doen om de winst. De afgelopen jaren bezochten veel collega’s, maar ook stakeholders zoals de Gedeputeerde van provincie Zuid-Holland, het proefveld. Het is goed om de opgedane kennis over schone en natuurinclusieve teelt te delen.”

Veel belangstelling voor erfvergroening en biodiversiteit 

Tijdens een drukbezochte bijeenkomst op 13 oktober bij De Willemshoeve inspireerden bevlogen sprekers de aanwezige kwekers hoe heggen, hagen, bomen en wadi’s kunnen bijdragen aan biodiversiteit, waterbeheer en een aantrekkelijk landschap. De bijeenkomst werd georganiseerd door ANLV Geestgrond, in samenwerking met Regiocertificering.

Biodiversiteit zichtbaar maken

Namens Regiocertificering lichtte Sanne Bruns de ontwikkeling van de kritische prestatie-indicator (KPI) Natuur & Landschap toe. Deze KPI moet biodiversiteitsmaatregelen op bedrijven en erven in de toekomst beter zichtbaar maken en stimuleren.

Cathelijne Montens legde uit welke mogelijkheden en keuzes er zijn om het erf te vergroenen. Cathelijne helpt kwekers met groener maken van het erf. Zij hielp ook JUB Holland. Wil je weten hoe dit er uitziet, kijk dan de praktijkfilm over erfvergroening bij JUB Holland.

Kleine stapjes maken al verschil

Vervolgens nam hyacintenteler Klaas Hogervorst aan de hand van een uitgebreide presentatie met veel foto’s het publiek mee in de maatregelen, die hij had genomen om zijn erf te vergroenen: van aanleg tot het resultaat na 2 jaar. De boodschap van de avond was ‘begin klein, maar begin’, aldus Sandra Warmerdam, secretaris van ANLV Geestgrond. Met kleine stapjes maak je al verschil. Volgens Klaas is het daarnaast gewoon leuk, om te zien hoeveel insecten, vogels en amfibieën erfvergroening aantrekt.

Ga aan de slag

Om kwekers te stimuleren zelf aan de slag te gaan met erfvergroening organiseert ANLV werkgroepjes om samen met andere kwekers aan de slag te gaan. Wil je meer weten over dit samenwerkingsinitiatief stuur dan een mail aan info@anlvgeestgrond.nl

Met de provincie werken aan een toekomstgerichte regio 

De provincie geeft in haar verkennende visie aan volop te willen inzetten op de Greenports als centra van vernieuwing. “De intrinsieke drive om het steeds beter te doen is vanzelfsprekend aanwezig. Daardoor zijn Greenports kraamkamers voor innovaties met een betekenis voor de hele sector, ook buiten de Greenports”, aldus Hylkema.

Water, klimaat en bodem

Als voorzitter van Greenport Duin- en Bollenstreek vertegenwoordigt hij zowel het bedrijfsleven als ook gemeentelijke overheden en kennis- en onderwijsinstellingen.  Belangrijkste uitgangspunt is een bijdrage leveren aan een toekomstbestendige duin- en bollenstreek, temidden van grote uitdagingen zoals water, klimaat en bodem.

Actieve samenwerking continueren

Hylkema sprak zijn waardering uit voor de ambitie van de provincie. “Het hele stuk ademt uit hoe de provincie kan helpen om gebieden zoals de Duin en Bollenstreek toekomstbestendig te krijgen.” Hylkema sprak daarbij de wens uit om de actieve samenwerking te continueren. “Stichting Greenport Duin en Bollenstreek kan en wil een actieve bijdrage leveren aan de in de visie genoemde rol voor de Greenports als centra voor vernieuwing. Door het agenderen, prioriteren van thema’s en het initiëren van innovatieve projecten met steun en inbreng van alle bij onze Greenport betrokken geledingen. Hiermee is de kans het grootst dat er bruikbare praktijkoplossingen ontstaan.”

Aandacht voor formulering

Om de visie beter te laten aansluiten bij het gevoel van de telers vroeg Hylkema aandacht voor de formulering van een aantal doelstellingen en noemde als voorbeeld om de term emissieloos te wijzigen in nagenoeg emissieloos. “In hun ogen is emissieloos onmogelijk.”

Project Zoetwaterstrategie ontvangt cheque uit Regio Deal Sierteelt

Martin Goossens van Hoogheemraadschap van Rijnland ontving een cheque voor het project Zoetwaterstrategie. Dit project vertaalt algemene waarschuwingen over verzilting naar concrete cijfers voor de Duin- en Bollenstreek. Komende winter starten metingen van zoutgehaltes in water en bodem. Toekomstscenario’s voor 2035, 2050 en 2100 maken zichtbaar waar en wanneer knelpunten kunnen ontstaan. De resultaten van het project ‘Waterkalenders’, uitgevoerd door Deltares in opdracht van provincie Zuid-Holland, zijn hierbij zeer waardevol.

Pilot Toekomstzeker Telen

Steph va Es van EBDB ontving een cheque voor de Pilot Toekomstzeker Telen. In de pilot worden de mogelijkheden van ijzerpoeder als duurzame energiebron onderzocht. De IJzerpoedertechnologie is oorspronkelijk ontwikkeld voor toepassingen in de ruimtevaart. Het onderzoek vindt plaats bij E.J. Hogervorst & Zonen in Noordwijkerhout. Hier wordt een demonstratie-installatie gebouwd en getest onder praktijkomstandigheden.

Ook zes projecten van Greenport Boskoop en Greenport Aalsmeer ontvingen cheques uit handen van de wethouder. Dit geeft weer een boost aan innovatieve ontwikkelingen in de sierteeltsector. Lees meer over de andere projecten die een geldbedrag hebben ontvangen, op de website van Regio Deal Sierteelt.

Wie doet het licht aan? Update rondom energie

Gerberateler Marcel van Vliet gaf het belang aan van energie, besparing en verduurzaming en de betaalbaarheid voor zijn glastuinbouwbedrijf en voor het gebied. Waarna Hans van den Berg en Alexander Formsma van Glastuinbouw Nederland ons een inzicht gaven in de ontwikkeling van aardwarmte in het Duin- en Bollenstreek, netcongestie en Europese en kabinetsmaatregelen rondom energie. Als gevolg van meerdere oorzaken is de planning rondom aardwarmte verschoven.

Aardwarmte

Aardwarmte Rijnland geeft aan dat in het meest gunstige scenario met de realisatie van aansluitingen voor bedrijven en woningen begonnen kan worden in 2031. Aardwarmte is een schone en bewezen techniek die jaarrond beschikbaar is en die – doordat er minder stroom hoeft opgewekt te worden, ook bijdraagt aan het tegengaan van netcongestie op het stroomnet. Netcongestie is nu aan de orde in de provincie Zuid-Holland en zorgt er voor dat bedrijven niet kunnen uitbreiden, maar bijvoorbeeld ook niet kunnen verduurzamen (waar een warmtepomp voor nodig is, of om elektrische vrachtwagens op te laden).

Alexander noemde oplossingen die eerder niet voor de hand lagen, zoals de aanleg van een eigen stroomnet (achter de meter) tussen bedrijven, het koppelen van bedrijven, maar ook het gesprek aangaan met de netbeheerder en de keuze voor nieuwe contractvormen waarbij je als ondernemer bijdraagt aan het tegengaan van congestie). Een aanvulling daarop kwam van Jacco Besuijen (energie-deskundige bij bQurius).

Strategie van belang

Ieder bedrijf zal een energie-strategie moeten hebben, waarbij je idealiter steeds optimaliseert tussen verschillende bronnen, zoals aardwarmte, restwarmte, energie vanuit de warmte-krachtkoppeling of in-verkoop bij andere bedrijven, dit is echt een vak geworden en de noodzaak wordt alleen maar groter, gezien de geo-politieke ontwikkelingen maar ook de effecten van overheidsbeleid die de komende jaren voor een forse stijging van de gasprijs (bovenop inkoop) gaan zorgen. Hans van den Berg gaf aan dat deze ontwikkelingen tezamen er voor gaan zorgen dat de verschillen tussen glastuinbouwbedrijven- en gebieden groter gaan worden in de komende jaren, omdat steeds meer locatie specifieke omstandigheden (zoals beschikbaarheid van bronnen, of de mogelijkheden tot levering) de kostprijs gaan bepalen.

,,Terugblikkend op deze bijeenkomst, wordt heel duidelijk dat de overheid de transitie meer moet faciliteren’’, zo geeft programmamanager Maarten Prins aan. “Daarnaast vraagt dit van ondernemers om innovatie, samenwerking en creativiteit, bijvoorbeeld door met andere sectoren samen te werken, een mooi voorbeeld kan zijn het opladen van elektrische vrachtwagens op tuinbouwbedrijven.”

De bijeenkomst wordt ondersteund door het programma Duurzame Gebiedsontwikkeling DGO van Greenports Nederland. Dit programma richt zich op structurele transitie en inrichting van tuinbouwgebieden met een sterke focus op duurzame energie.