In 2025 hebben we mooie stappen gezet in de streek. Het Demoveld Bollenstreek en het Ecologisch Proefveld gaan de komende jaren verder; samen leren hoe je groener kunt telen. Dat geldt ook voor Regiocertificering. Dit project heeft inmiddels haar tweede pilotjaar afgesloten. En hoe! Inmiddels doen naast telers van voorjaarbloeiers, ook vaste plantentelers mee en telers van zomerbloeiers. De teller staat op circa 55% van het totale beteelbare sierteeltareaal in de Duin- en Bollenstreek. Zo kunnen we impact maken.
Dat geldt ook voor de Human Capital Agenda en de Regio Deal Sierteeltregio die vanaf 1 januari 2026 van start zijn gegaan en waar hard aan gewerkt is. De sierteeltsector in de streek staat voor grote transities en de ondernemers zijn bereid die aan te gaan, daarvoor zijn bundeling van krachten, experimenteerruimte en onderzoeks- en leercapaciteit essentieel. Daar kunnen we op deze manier met alle betrokken partijen invulling aan geven. Ruimte is schaars, meervoudige waarde-creatie en inspelen om nieuwe ontwikkelingen (zoals klimaatverandering en maatschappelijke inzichten) zorgen ervoor dat de het maatschappelijk draagvlak blijft en dat het rendabel (en plezierig!) ondernemen blijft.
Voor de Bollenstreek betekent dit dat de sector verder moet werken aan weerbaar telen, slimmer watergebruik, minder milieubelasting en een toekomstbestendig verdienmodel. De visie benadrukt dat deze opgaven niet door individuele ondernemers of overheden alleen kunnen worden opgelost. Juist gebiedsgerichte samenwerking is nodig om de economische kracht van de bollensector te verbinden met een gezonde leefomgeving.
Greenport Duin- en Bollenstreek als verbindende kracht
Daarbij wordt de Greenport Duin- en Bollenstreek nadrukkelijk gepositioneerd als het brandpunt van de samenwerking tussen overheden, sector, kennispartners en andere betrokken partijen in de regio. Vanuit die rol kan de Greenport partijen verbinden, gezamenlijke opgaven agenderen en projecten aanjagen die bijdragen aan een sterke en duurzame Bollenstreek. Lopende initiatieven, zoals de Regio Deal Sierteeltregio, de inzet op waterkwaliteit en de ontwikkeling van een zoetwaterstrategie, sluiten hier goed op aan.
Duidelijk opdracht en kans
De Tuinbouwvisie 2050 is geen directe beleidswijziging, maar vormt wel een belangrijk vertrekpunt voor toekomstig provinciaal beleid. Voor de Bollenstreek ligt er daarmee een duidelijke opdracht én kans: samen werken aan een bollensector die ook in 2050 economisch vitaal is, past binnen de grenzen van water, bodem en natuur, en verbonden blijft met de streek waarin zij diep geworteld is.
Document Waarde van Tuinbouw | Tuinbouw van Waarde – Visie 2050
De bijeenkomst vond plaats bij bollenkwekerij en handelsbedrijf J. Heemskerk & Zn in De Zilk en bracht vertegenwoordigers samen van de provincie, Greenport Duin- en Bollenstreek, Hoogheemraadschap van Rijnland en van de gemeenten Hillegom, Lisse, Teylingen, Noordwijk en Katwijk. Gedeputeerde Anne Koning is al eerder in de streek in gesprek gegaan (o.a. bij de eindbijeenkomst van Living Lab B7) en zo ook nu voor dit verdiepende overleg, met aansluitend een rondleiding langs de bollenvelden en vervolgens een bliksembezoek aan Keukenhof.
Samenwerking staat stevig, nu doorpakken
De Alliantie Bollenstreek benadrukte dat de samenwerking tussen ondernemers, overheden en organisaties (triple helix) de afgelopen jaren veel heeft opgeleverd. We hebben bijvoorbeeld waardevolle input kunnen leveren bij de vaststelling van het PLGDG, Programma Landelijk Gebied en Duurzame Greenport Duin- en Bollenstreek. Tegelijkertijd werd duidelijk dat de volgende stap nodig is: het uitvoeren van plannen die er al liggen.
“De samenwerking staat als een huis,” zei dagvoorzitter Piet Dijkzeul. “Maar het is nu tijd om door te pakken en ervoor te zorgen dat inwoners en ondernemers ook echt resultaat gaan zien en ervaren in hun omgeving.”
Welke thema’s spelen er in de Bollenstreek?
Tijdens het overleg kwamen drie belangrijke thema’s aan bod die direct raken aan het dagelijks leven in de regio:
1. Duurzame bollenteelt
Naast deelname aan Regiocertificering (www.regiocertificering.nl) werken telers aan een schonere en duurzamere manier van telen door proeven en onderzoeken te doen onder andere op het Demoveld Bollenstreek en het Ecologisch Proefveld – met aandacht voor waterkwaliteit, biodiversiteit en minder uitstoot. Innovaties zoals slimme technieken en robots helpen daarbij. De Alliantie gaf aan dat extra steun nodig is om deze ontwikkelingen verder op te schalen.
2. Ruimte voor wonen én landschap
De druk op de ruimte in de Bollenstreek neemt toe, onder andere door woningbouw en energievraagstukken. Tegelijkertijd blijft er veel waardering voor het open landschap en de kleurrijke velden. De Alliantie pleit ervoor om nieuwe woningen vooral binnen dorpen en aan de randen te bouwen, zodat het karakter van de streek behouden blijft.
3. Van overleg naar uitvoering
Er liggen al veel plannen en er zijn samenwerkingen, bijvoorbeeld binnen het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG) en Duurzame Greenport. De Alliantie vindt het belangrijk om nu duidelijke afspraken te maken: wie doet wat, en wanneer? Ook wil zij betrokken blijven bij de verdere uitwerking.
“De Alliantie Bollenstreek laat zien dat in het gebied echt verantwoordelijkheid wordt genomen. Wat goed en belangrijk! De Bollenstreek is prachtig. We blijven onze schouders eronder zetten,” zegt provinciebestuurder Anne Koning. “Nu is het tijd om nog concreter te worden.”
Oproep: samen verantwoordelijkheid nemen
De Alliantie Bollenstreek roept de provincie en andere partners op om gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor de uitvoering van de plannen. Met duidelijke afspraken en goede samenwerking kan de Bollenstreek zich blijven ontwikkelen als een sterke regio waar het prettig wonen, werken en recreëren is. Waar het open landschap blijft, de teelt verduurzaamd is en ingespeeld wordt op klimaatverandering en verzilting, en er ruimte is voor natuur.
Het is rustig op de velden en het is vroeg donker. De tijd van het jaar om het licht en de gezelligheid binnen op te zoeken en voor een blik in de spiegel en door het venster.
De oogst van het afgelopen jaar
Die oogst is rijk en afwisselend. Zonder volledig te willen zijn, noem ik hierbij een paar van de thema’s en de oogst:
Regiocertificering Inmiddels een grote groep telers die meedoet (43!) en de schouders zet onder kennis-uitwisseling met als doel: het verbeteren van de water en bodemkwaliteit. De manier van samenwerken: telers, teeltadvies, deskundigen, de provincie, KAVB en het Hoogheemraadschap zorgt ervoor dat alle kennis aan tafel zit en gedeeld wordt en is de belangrijkste succesfactor. Ik ben trots op deze samenwerking en die zetten we in 2026 voort.
Daaraan gekoppeld: het Demoveld Bollenstreek en het ecologisch proefveld waar dicht bij de praktijk nieuwe manieren van schoon telen beproefd worden en waar we volgend jaar een extra boost aan willen geven vanuit de regeling Experimenteerlocaties. Dichtbij brengen van inzicht is hier het motto.
Visie 2050 Samen met de sierteeltketen en de provincie werken we aan de tuinbouwvisie van de streek en aan de tuinbouwvisie van provincie Zuid-Holland voor alle gebieden. Wat gebeurt er om ons heen? Wat betekent dit voor ondernemingen afzonderlijk en wat voor het totaal? En als we dat weten: waar willen we dan aan werken. Goede input voor de Regiodeal. Ook: een goede spiegel: ligt de nabije toekomst rechtstreeks in het verlengde van het verleden, of gaan systemen veranderen, omdat er grenzen bereikt worden van wat nu mogelijk is?
We hebben geen kristallen bol, wel kun je ‘wisdom of the crowd’ inzetten en ontstaat in de gesprekken een beeld wat de basis vormt voor verdere gesprekken, onderzoeken en acties. De Regiodeal Sierteelt regio geeft ons daarnaast de samenwerkings-, leer en experimenteeromgeving om hier in een grotere regio aan te werken met elkaar.
Human Capital Het belangrijkste op de balans zijn niet cijfers, dat zijn mensen. Welke vaardigheden heb je als ondernemer en medewerker nodig? En hoe gaat dit zich ontwikkelen? Kun je daar sturing aan geven? Natuurlijk! Daar gaan mee aan de slag in 2026 en 2027 vanuit de Human Capital Agenda. Thema’s als goed werkgeverschap, innovatie en flexibele arbeid komen volop aan de orde. Vooral ook: waar krijg je energie en inspiratie van en hoe houd je die energie erin?
En nog veel meer. Dat lees je in ons jaarplan, in onze nieuwsbrieven- en berichten en op LinkedIn, of ervaar je tijdens onze events.
Veranderverlangen en verandervermogen
Veranderen is geen doel op zich. Het ontstaat uit veranderverlangen. Omdat je merkt dat het anders kan, of moet. En misschien ook wel omdat je alles hetzelfde wilt houden en dat dit betekent dat er zaken moeten veranderen. Ik vergelijk het met een sleepboot die moet werken om het schip op z’n plek te houden, of die er juist voor zorgt dat de koers verlegd wordt. Die sleepboot heeft een koers nodig, heeft kennis van de stromingen en heeft een sterke tros (en reservetrossen) en voldoende brandstof in de tank om vol te houden. Het is fijn als je niet alleen op de brug staat, als je kunt afwisselen, jouw ervaringen kunt delen, elkaars kracht kunt gebruiken en mee kunt kijken op een groter radarscherm. Dat is de essentie van een Greenport.
Team
Ons team is de afgelopen tijd aardig uitgebreid met Esther Witkamp, Janine Bijlsma, Anne Marie van Dam, Helga van Marrewijk en Corien Zuijdwegt. Op de teampagina stellen zij zich aan je voor.
Dankjewel
Vanaf deze plek bedank ik het team, het bestuur en alle partijen met wie we het afgelopen jaar hebben samenwerkt voor hun inzet, enthousiasme en deskundigheid. Vooral ook voor hun wil ik er samen iets van maken.
Alles stroomt
En ik wens jou, namens de Greenport, fijne Kerstdagen en een behouden vaart toe in het nieuwe jaar.
GOM spreekt in het gepubliceerde (d.d. 24 juli 2025) jaarverslag over 2024 de hoop uit dat er een einde komt aan de planologische overgangsperiode tussen de ‘oude’ Intergemeentelijke Structuurvisie (ISG) en het ‘nieuwe’ Programma Landelijk Gebied. Er is in de vijftien jaar dat GOM bestaat weliswaar veel werk verzet, maar er wacht ook nog een grote herstructureringsopgave.
Terugblik afgelopen 15 jaar
In het jaarverslag wordt onder meer teruggekeken op het werk van de afgelopen vijftien jaar. In een apart katern worden vijf voorbeeldprojecten uitgelicht en via een link kunnen van elk project korte filmpjes worden bekeken. Daarnaast is een interactieve website beschikbaar waarop alle projectlocaties van GOM bezocht kunnen worden met projectinformatie en met beeldmateriaal van de veranderingen ter plaatse.
Jaarproductie
Zoals gebruikelijk rapporteert GOM in het jaarverslag ook de jaarproductie. In 2024 is ruim drie hectare 1e klas bollengrond onttrokken (planologisch onherroepelijk geworden) en is ruim vier hectare nieuw 1e klas bollenteeltareaal gerealiseerd (planologisch verankerd). Door contractering met GOM is vorig jaar 4 hectare aan bedrijfsopstallen en onderliggende bouwvlakken duurzaam verwijderd uit de streek. Voorts zijn zes bollengrondcompensatiecontracten gesloten voor in totaal 0,4 hectare te onttrekken bollengrond en zes productiecontracten voor in totaal 2,9 hectare nieuwe 1e klas bollengrond. De bollengrondbalans blijft positief.
Per 1 januari 2025 bedraagt deze +19,2 hectare. Sinds 2011 (het begin van de metingen) is er dus ruim 19 hectare meer 1e klas bollengrond in de streek aanwezig. GOM heeft vorig jaar vijf bouwtitels voor Greenportwoningen verkocht (planologisch onherroepelijk geworden) en drie nieuwe contracten gesloten voor in totaal 5 Greenportwoningen waarvoor de noodzakelijke planologische procedures door de gemeenten zijn gestart. Sinds 2011 is in totaal 38 hectare aan verouderde bedrijfsbebouwing duurzaam uit de streek verwijderd.
GOM in een notendop
GOM is opgericht in 2010. De Greenportgemeenten zijn gezamenlijk aandeelhouder. GOM heeft als taak het ruimtelijk herstructureren en moderniseren van het buitengebied van de Duin- en Bollenstreek. Het doel van de aandeelhouders is een economisch en ruimtelijk vitale Greenport in een aantrekkelijk landschap. GOM heeft geen ruimtelijk ordeningsmandaat. De overheid (gemeenten en provincie) is verantwoordelijk voor het ruimtelijk beleid en alle daaronder begrepen beslissingen zoals het al dan niet toestaan van ruimtelijke ontwikkelingen, waaronder bedrijfsuitbreiding en woningbouw. In het verlengde daarvan draagt GOM bij aan de uitvoeren van deze overheidsbesluiten door middel van bollengrondcompensatie, de verkoop van bouwtitels voor Greenportwoningbouw, het verstrekken van financiële vergoedingen voor het produceren van nieuw bollenteeltareaal, het “opruimen” van verouderde bedrijfsbebouwing en voor landschapsontwikkeling en het realiseren van opvanglocaties voor greenportbedrijven. GOM zorgt zelf voor de bekostiging van de herstructurering en werkt daartoe met een gesloten financieel systeem zonder winstoogmerk. Alle inkomsten zijn bedoeld voor de herstructureringsoperatie. Greenportwoningbouw en bollengrondcompensatie zijn de belangrijkste kostendragers voor de herstructurering.
