Martin Goossens van Hoogheemraadschap van Rijnland ontving een cheque voor het project Zoetwaterstrategie. Dit project vertaalt algemene waarschuwingen over verzilting naar concrete cijfers voor de Duin- en Bollenstreek. Komende winter starten metingen van zoutgehaltes in water en bodem. Toekomstscenario’s voor 2035, 2050 en 2100 maken zichtbaar waar en wanneer knelpunten kunnen ontstaan. De resultaten van het project ‘Waterkalenders’, uitgevoerd door Deltares in opdracht van provincie Zuid-Holland, zijn hierbij zeer waardevol.
Pilot Toekomstzeker Telen
Steph va Es van EBDB ontving een cheque voor de Pilot Toekomstzeker Telen. In de pilot worden de mogelijkheden van ijzerpoeder als duurzame energiebron onderzocht. De IJzerpoedertechnologie is oorspronkelijk ontwikkeld voor toepassingen in de ruimtevaart. Het onderzoek vindt plaats bij E.J. Hogervorst & Zonen in Noordwijkerhout. Hier wordt een demonstratie-installatie gebouwd en getest onder praktijkomstandigheden.
Ook zes projecten van Greenport Boskoop en Greenport Aalsmeer ontvingen cheques uit handen van de wethouder. Dit geeft weer een boost aan innovatieve ontwikkelingen in de sierteeltsector. Lees meer over de andere projecten die een geldbedrag hebben ontvangen, op de website van Regio Deal Sierteelt.
Gerberateler Marcel van Vliet gaf het belang aan van energie, besparing en verduurzaming en de betaalbaarheid voor zijn glastuinbouwbedrijf en voor het gebied. Waarna Hans van den Berg en Alexander Formsma van Glastuinbouw Nederland ons een inzicht gaven in de ontwikkeling van aardwarmte in het Duin- en Bollenstreek, netcongestie en Europese en kabinetsmaatregelen rondom energie. Als gevolg van meerdere oorzaken is de planning rondom aardwarmte verschoven.
Aardwarmte
Aardwarmte Rijnland geeft aan dat in het meest gunstige scenario met de realisatie van aansluitingen voor bedrijven en woningen begonnen kan worden in 2031. Aardwarmte is een schone en bewezen techniek die jaarrond beschikbaar is en die – doordat er minder stroom hoeft opgewekt te worden, ook bijdraagt aan het tegengaan van netcongestie op het stroomnet. Netcongestie is nu aan de orde in de provincie Zuid-Holland en zorgt er voor dat bedrijven niet kunnen uitbreiden, maar bijvoorbeeld ook niet kunnen verduurzamen (waar een warmtepomp voor nodig is, of om elektrische vrachtwagens op te laden).
Alexander noemde oplossingen die eerder niet voor de hand lagen, zoals de aanleg van een eigen stroomnet (achter de meter) tussen bedrijven, het koppelen van bedrijven, maar ook het gesprek aangaan met de netbeheerder en de keuze voor nieuwe contractvormen waarbij je als ondernemer bijdraagt aan het tegengaan van congestie). Een aanvulling daarop kwam van Jacco Besuijen (energie-deskundige bij bQurius).
Strategie van belang
Ieder bedrijf zal een energie-strategie moeten hebben, waarbij je idealiter steeds optimaliseert tussen verschillende bronnen, zoals aardwarmte, restwarmte, energie vanuit de warmte-krachtkoppeling of in-verkoop bij andere bedrijven, dit is echt een vak geworden en de noodzaak wordt alleen maar groter, gezien de geo-politieke ontwikkelingen maar ook de effecten van overheidsbeleid die de komende jaren voor een forse stijging van de gasprijs (bovenop inkoop) gaan zorgen. Hans van den Berg gaf aan dat deze ontwikkelingen tezamen er voor gaan zorgen dat de verschillen tussen glastuinbouwbedrijven- en gebieden groter gaan worden in de komende jaren, omdat steeds meer locatie specifieke omstandigheden (zoals beschikbaarheid van bronnen, of de mogelijkheden tot levering) de kostprijs gaan bepalen.
,,Terugblikkend op deze bijeenkomst, wordt heel duidelijk dat de overheid de transitie meer moet faciliteren’’, zo geeft programmamanager Maarten Prins aan. “Daarnaast vraagt dit van ondernemers om innovatie, samenwerking en creativiteit, bijvoorbeeld door met andere sectoren samen te werken, een mooi voorbeeld kan zijn het opladen van elektrische vrachtwagens op tuinbouwbedrijven.”
De bijeenkomst wordt ondersteund door het programma Duurzame Gebiedsontwikkeling DGO van Greenports Nederland. Dit programma richt zich op structurele transitie en inrichting van tuinbouwgebieden met een sterke focus op duurzame energie.
Een stevige uitspraak, die begrijpelijkerwijs veel reacties oproept, maar ook nuance en nader onderzoek behoeft. Tegelijkertijd is de onderliggende boodschap niet nieuw en duidelijk: Door zeespiegelstijging en afnemende rivieraanvoer is voldoende zoet water van de juiste kwaliteit in de toekomst namelijk niet vanzelfsprekend. En bloembollen zijn gevoelig voor hogere zoutgehalten. Dit kan gevolgen hebben voor de bodemkwaliteit, gewasopbrengsten en uiteindelijk voor de economische toekomst van bedrijven.
Maar hoe groot en hoe urgent is het probleem precies? Welke delen van de Duin- en Bollenstreek zijn het meest kwetsbaar? Wanneer worden kritische grenzen bereikt en welke maatregelen zijn technisch én economisch haalbaar? Op deze vragen bestaat nog geen eenduidig, gebiedspecifiek antwoord.
Komende winter zoutgehaltes in water en bodem meten
Het project Zoetwaterstrategie, onderdeel van de Regio Deal Sierteeltregio, wil de algemene waarschuwingen vertalen naar concrete cijfers voor de Duin- en Bollenstreek. Dit gebeurt door vanaf de komende winter zoutgehaltes in water en bodem te meten samen met kwekers en het Hoogheemraadschap van Rijnland. Met toekomstscenario’s voor 2035, 2050 en 2100 wordt zichtbaar waar en wanneer knelpunten kunnen ontstaan. Hierbij wordt dankbaar gebruik gemaakt van de resultaten van het project ‘Waterkalenders’ dat wordt uitgevoerd door Deltares in opdracht van de provincie Zuid-Holland. Hiervoor zijn ook de nodige bijeenkomsten in de Bollenstreek zijn geweest en gepland.
Eind 2027 actieprogramma met concrete maatregelen
De Zoetwaterstrategie blijft niet bij onderzoek. Samen met kwekers wordt bekeken welke maatregelen op bedrijfsniveau mogelijk zijn. Denk aan slimmer watergebruik, wateropslag, aanpassing van drainage en het benutten van alternatieve zoetwaterbronnen. Ook wordt onderzocht welke collectieve maatregelen op gebiedsniveau nodig en haalbaar zijn. Het project mondt eind 2027 uit in een actieprogramma met concrete maatregelen voor en door betrokken partijen en aanbevelingen voor passend beleid en mogelijke subsidie- en stimuleringsinstrumenten.
Zo krijgen ondernemers betere informatie voor investeringsbeslissingen. Overheden en het waterschap krijgen een feitelijke basis voor beleid, gebiedsinrichting en mogelijke subsidie- en stimuleringsregelingen. Voor financiers, kennisinstellingen en andere betrokken partijen wordt duidelijk waar samenwerking en innovatie noodzakelijk zijn.
Behalve een zoetwaterstrategie wordt in het project ook een integraal waterplan opgesteld waarin ook waterkwaliteit en waterveiligheid een plek hebben. In het project wordt samengewerkt door de Greenport, KAVB, LTO, provincie-Zuid-Holland, gemeenten, het Hoogheemraadschap van Rijnland en Salta. Er wordt gekeken naar koppeling met het project Regiocertificering.
Bepalen wat we samen kunnen doen
De waarschuwing van de Deltacommissaris onderstreept dat afwachten geen optie is. De inzet van de Zoetwaterstrategie is daarom helder: niet alleen laten zien wat er op de sector afkomt, maar vooral bepalen wat we samen kunnen doen om ook in de toekomst een sterke en productieve bollensector in de Duin- en Bollenstreek te behouden.
De nadruk ligt op vijf samenhangende opgaven: stikstofreductie en natuurherstel, uitbreiding van het agrarisch natuurbeheer, verduurzaming van de landbouw, verbetering van waterkwaliteit en een sterkere koppeling van natuur aan klimaat-, landbouw- en ruimtelijke opgaven.
Nieuwe openstelling experimenteerlocaties
Bijna € 500 miljoen extra voor agrarisch natuurbeheer voor de komende 4 jaar. Het totale budget groeit naar ruim € 1,4 miljard. Toch lijkt het minder dan verwacht. Bijna € 50 miljoen is gereserveerd voor innovatie en praktijkgerichte experimenten. Hieronder valt ook een nieuwe openstelling van de regeling experimenteerlocaties. Helaas was het voor Greenport Duin- en Bollenstreek niet mogelijk in 2026 een aanvraag in te dienen, vanwege postcode-uitsluitingen. Medio 2027 zal de regeling naar verwachting opnieuw worden opengesteld en dienen we een nieuwe aanvraag in.
Verbreding pakket gewasbeschermingsmiddelen
Voor boeren die hun bedrijfsvoering willen verduurzamen is € 231 miljoen beschikbaar voor aanpassingen. Er wordt € 30,5 miljoen uitgetrokken voor extra stimulering van biologische landbouw en afzet van biologische producten en € 34,2 miljoen voor verbreding van het pakket gewasbeschermingsmiddelen, gericht op verduurzaming. Daarnaast wordt € 90 miljoen benoemd voor het convenant gewasbeschermingsmiddelen.
Verschuiving naar integrale aanpak
Voor biodiversiteit zijn met name drie ontwikkelingen relevant. Ten eerste de aanzienlijke middelen die beschikbaar worden gesteld voor natuurherstel, stikstofreductie en gebiedsontwikkeling. Ten tweede de forse uitbreiding van het agrarisch natuurbeheer en als derde de verschuiving naar een meer integrale aanpak, waarin natuur, landbouw, water en klimaat nadrukkelijk in samenhang worden benaderd. Deze ontwikkeling sluit goed aan bij de richting van het Ontwerp-Natuurplan. De nadruk verschuift daarin van afzonderlijke maatregelen naar gebiedsgerichte aanpakken waarin meerdere doelen tegelijk worden gerealiseerd. Voor de komende jaren lijken de grootste kansen te liggen in het verbinden van agrarisch natuurbeheer, natuurherstel, waterbeheer en klimaatmaatregelen in dezelfde gebieden, bijvoorbeeld in beekdalen, veenweidegebieden, overgangszones rond Natura 2000-gebieden en andere prioritaire gebieden voor natuurherstel.
De studenten storten zich de komende maanden op onderzoeksvragen rond houtvezel. Anne Marie van Dam, kennismakelaar bij de Greenport, begeleidt de studenten. Houtvezel wordt experimenteel in de bollenteelt gebruikt als afdeklaag tegen onkruid en als aanvulling op de organische stofvoorziening, nagenoeg zonder aanvoer van fosfaat.
Anne Marie van Dam: “Het is niet goed bekend hoe snel houtvezel in de bodem afbreekt en ook niet en of het bodemleven erdoor verandert en zich aanpast aan een andere soort organische stof. Met hulp van studenten Flore, Byörn en hun docenten kan een stukje van die puzzel opgelost worden. Voor de studenten is het een uitdagende beroepsopdracht aan het eind van hun studie. Zo leren we van elkaar.”
Bij de introductiedag maakten de bezoekers van HAS green academy kennis met de bollenteelt. Wolf Mooij leidde hen rond op het Ecologisch Proefveld Bollenstreek. Teler Allan Visser liet zien hoe de bollenteelt en verwerking in de praktijk gaat. Anne Marie van Dam introduceerde de fosfaatpilot en het Demoveld Bollenstreek. Het onderzoek is onderdeel van het project Kennisplatform Duurzame Bollenstreek en loopt tot februari 2027.
Op 7 september kwamen de voorzitters en programmamanagers van Greenport bij elkaar voor een inspirerend werkbezoek.
Het doel: elkaar én elkaars regio beter leren kennen, kennis en ervaringen uitwisselen en samen verkennen waar kansen liggen voor verdere samenwerking. De excursie begon bij Vireo in De Kwakel. Vooral de indrukwekkende stekrobots trokken de aandacht. Vervolgens ging de route naar Boskoop voor bezoeken aan vollegrondskwekerij van Boot en Dart, die veelal aan overheden levert. Vervolgens naar Van Lint waar een ondergrondse waterberging wordt gerealiseerd en naar Vurens, die bijzondere ‘kraggen en drijftillen’ levert die bijdragen aan biodiversiteit.
Jong en gedreven ondernemers
De middag stond in het teken van innovatie, ondernemerschap, water en natuur. De drie Greenports staan deels voor dezelfde uitdagingen op het gebied van verduurzaming, internationale werknemers, energie, het verbeteren van de waterkwaliteit en het verhogen van de biodiveristeit. Tegelijkertijd hebben zij hun eigen projecten, kennis en praktijkervaring. “Het is goed om ervaringen uit te wisselen, kennis te delen en zo elkaar te versterken. Deze middag waar we van elkaar konden leren en de kans kregen om te kijken bij jonge en gedreven ondernemers, maakte het een waardevolle dag”, aldus Dick Hylkema, voorzitter Greenport Duin- en Bollenstreek
De drie Greenports willen deze kennisuitwisseling verder uitbouwen. Het werkbezoek krijgt een vervolg in de Duin- en Bollenstreek.De ontmoeting vond plaats in het kader van de Regio Deal Sierteeltregio, waarin de drie Greenports nauw samenwerken aan een sterke, duurzame en toekomstbestendige sierteelt.
